زمانه چنان نامراد شده است که باید هر روز به خودت یادآوری کنی چه کسی بوده ای.خود را از یاد بردن و پذیرفتن ِ شخصیت ِ تحمیلی ات خطر ِ این دوران ِ زندگی ِ من است. هم‌دم ِ کسانی شدن که هیچ گاه حاضر به هم نشینی با ایشان هم نبوده ای مصیبت ِ این دوران است.

ایستاده بر بلندای ِ پست

در افق ِ محصور ِ مشبک

در ساعت ِ سالیان ِ تنهائی

                                بر باد می‌دهی

                                                 عمر ِ نیامده‌ات را

پشت ِ شیشه‌های ِ کور

دیوار‌های ِ لَنگ

پر از فریاد ِ ناشناخته است

                                 از یاد می‌بری

                                                  غم ِ تنهائی‌ات را

با نعره‌ی ِ تفنگ

در بزمگاه ِ جنگ

کلاغ‌ها راویان ِ خبر‌اند

                            فراموش می‌کنی

                                               نغمه‌ی ِ آزادی‌ات را

1

یکی از انبوه مشکلات ِ جامعه‌ی ِ ایران از دید ِ حاکمیت نوروز و چهارشنبه سوری و... از این دست جشن‌هاست که یادگار ِ دوران ِ طاغوت ِ اکبر(ایران ِ پیش از اسلام) و یادآور طاغوت ِ اصغر(ایران ِ پیش از انقلاب ِ 57) است!

کم نبوده و نیستند کسانی که شمشیر از رو ببندند و از لزوم ِ زدودن ِ این رسم ِ ناعلمی(!) و خرافی از جامعه‌ی ِ اسلامی سخن بفرسایند.

از پیش قراولان ِ معاصر می توان به مرتضا مطهری اشاره کرد(به تعبیر ِ خودی‌ها استاد ِ شهید!). نوار ِ صوتی مربوط به سال‌ها پیش از انقلاب است که در آن سخن از بی‌فایده بودن ِ این رسم و به ویژه ذکر ِ «زردی ِ من از تو، سرخی ِ تو از من» می‌گوید و توجیه ِ دیرینه سال بودن ِ این مراسم را هم به امضا و تجدید ِ سند ِ خریت مرتبط می‌داند.

البته ایشان در مورد عضویت در انجمن ِ سلطنتی ِ فلسفه(مقر ِ فیلسوف‌باشی‌ها) که زیر ِ نظر ِ همسر ِ نامحجبه‌ی ِ شاه ِ معدوم ِ آینده اداره می‌شد نظری نداد و نگفت این یک قلم در حکم ِ امضای ِ کدام سند است.

در حال ِ حاضر به نظر می‌رسد جامعه‌ی ِ ایران علاوه بر قطبش ِ شدید در زمینه‌ی ِ مسائل ِ سیاسی به قطبشی شدید‌تر در مسائل ِ فرهنگی دچار شده و به قول ِ ارسطو چند جامعه است درون ِ یک کشور.

همان‌گونه که بخشی از جامعه علاوه بر دو جشن ِ مرسوم ِ مذکور در حال ِ به یاد آوردن ِ جشن‌هائی از قبیل مهرگان، تیرگان، اسپندارمزگان و.. است در سمت ِ مخالف از سوی ِ شخصیت‌های ِ ریز و درشت صدای تعطیل باید گردد ِ نوروز شنیده می شود.

2

چهارشنبه سوری و به ویژه نوروز در فرهنگ ِ ایران چنان پررنگ و استوار است که حکومتیان باید دریافته باشند که در برخورد با آن‌ها باید حواسشان به عاقبت خود باشد. در ایران در گذر قرن‌ها با این همه تهاجم و حمله و اشغال از اسکندر مقدونی گرفته تا اعراب و مغول‌ها و ... گرچه طومار و سفره‌ی ِ بسیاری از حکومت‌ها و سلسله‌ها در هم پیچیده و بر باد رفته اما سفره‌ی ِ نوروز پابرجا مانده و خواهد ماند.

بهتر است نودیدگان ِ وادی ِ قدرت هم عطای ِ چنین تخیلی را به لقایش ببخشند و خود را با مسائل علمی نظیر اقتصاد ِ اسلامی مشغول بدارند.

3

استدلال ِ اصلی و «شیک» ِ ایشان به خیال ِ خود در مواجهه با نوروز و چهارشنبه سوری اصرار بر خرافی بودن ِ این جشن‌هاست.

البته ایشان خود را والاتر از این حرف‌ها می‌بینند که بخواهند علمی باشند بل که وظیفه علم ِ جدید است که آستین بالا بزند و گوهر‌های ِ علم ِ ناب را در نظرات و آرا حضرات بیابد.

مانند ِ ادعای ِ اثبات شدن توسط ِ دانشمندان(به طور مسلم غربی) که معلمان ِ دینی در مدرسه و دبیرستان و دانشگاه به آن می‌نازیدند. البته نام و اثری از آثار ِ این دانشمندان هرگز به میان نمی‌یامد و فقط ترجیع بند ِ «دانشمندان اثبات کرده‌اند» مکرر تکرار می‌شد. شاید آن دانشمندان به خاطر اجر ِ معنوی کارشان خواسته‌اند گمنام بمانند که ریا نشود.

بازگردیم به نوروز: جشن‌های ِ روزگار ِ باستان بیشتر به اسطوره‌ها و خدایان ِ آن زمان بازمی‌گردد. ایران و یونان باستان از این جشن‌ها بسیار داشته‌اند و یافتن سرنخ ِ اولیه یا دلیل ِ علمی برای ِ شان نه تنها نشدنی  بل که از اساس نا‌به‌جا و بی‌مورد است.

اما ادعای ِ مخالفین مبنی بر خرافی بودن ِ آن قابل ِ بررسی ست.

یکی از وظایف روشنفکران، اصلاح‌گران و فرهیختگان ِ یک جامعه مبارزه با خرافه و بنیان‌های ِ خوراک دهنده به آن است.

خرافه آفت ِ جامعه‌ی ِ بشری ست. خرافه بشر را مسخ کرده، خرد را تعطیل و کنش و واکنش را از حالت ِ علت و معلولی خارج می کند. به بشر نگاهی ناعلمی در دریافت، درک و تفسیر ِ پدیده‌های ِ جهان می‌دهد.  راه را برای ِ سواستفاده از او باز می‌کند و چون غل و زنجیری بر فکر و دست و پای ِ او افکنده می‌شود.

اما فرض کنیم نوروز و دیگر جشن‌ها همگی خرافه‌ای بیش نباشد. خروجی این خرافه چیست که لزوم ِ زدودن ِ آن از جامعه احساس شده و به صدر فهرست ِ تکالیف شرعی آمده است؟

آن چه این جشن و کلیه جشن‌های ِ باستانی برای ِ مردمان داشته اند دمی فراغ از روزگار و شاد بودن و در کنار ِ هم بودن است. چرا در نیابیم دمی را که با طرب می‌گذرد؟

اگر این جشن‌ها باعث می‌شد فردی بخواهد کاری به ضرر ِ خویش و به نفع ِ جائی یا شخصی دیگر انجام دهد مثلن بخشی از پول ِ خویش را به او بدهد این ادعا پذیرفتنی بود.

چه بسا خود ِ مردم ِ حسابگر ِ امروز این مراسم را تعطیل می‌کردند و منتظر نظرات ِ حضرات نمی‌ماندند.

خیابان‌های ِ شلوغ در روزهای ِ منتهی به نوروز نشان می‌دهد کسی گوشش به این حرف‌ها بدهکار نیست. با وجود وضع ِ بد اقتصادی در این عهد ِ بی یارانه‌ای و تلخ‌کامی‌های موجود به ویژه برای ِ جوانان هنوز این سفره گسترده و چراغش برافروخته است.

چه بسا خود ِ آقایان هم این روزها مشغول ِ خرید ِ رخت و لباس برای بچه‌هایشان باشند.

ممکن است فکر کنیم لجبازی فقط در بازی‌های ِ کودکانه یا روابط ِ خانوادگی کسانی که دچار ِ فقر ِ فرهنگی هستند تاثیرگذار است. اما این عامل گاه می‌تواند در عرصه‌های ِ ملی نیز موثر باشد و حتا سرنوشت ِ ملتی را رقم بزند.

انقلاب و دموکراسی دو مقوله‌ای هستند که بسیاری از فلاسفه روی ِ خوشی به آن‌ها نشان نداده‌اند. هر چند در عمل دموکراسی که امروز در جهان پیاده می‌شود مطلوب‌ترین و کارآمدترین شیوه حکومت شناخته شده است.*

اما انقلاب حکایت ِ دیگری دارد.** انقلاب نشان‌دهنده‌ی ِ وضعیت ِ نامطلوب ِ سیاسی،اقتصادی و اجتماعی است. در واقع بروز و پدیدار شدن ِ اعتراض‌ها نسبت به وضعیت ِ موجود است. بنابراین نقطه‌ی ِ عظیمت ِ انقلاب ِ نقطه‌ای منفی و بسیار نامطلوب است. آن چه انقلاب را خواستنی می‌کند وضعیت ِ بغرنج و غیر ِقابل ِ تحمل است و امید برای ِ ساختن ِ فردائی بهتر زمینه را برای عملی شدن ِ آن فراهم می‌سازد.

در میان ِ اهدف ِ بسیاری از انقلاب برخی پارامترهای ِ کلان ِ دموکراسی نیز به چشم می‌خورد. آزادی(به ویژه آزادی ِ سیاسی)، مبارزه با فساد(که در دموکراسی بهتر امکان‌پذیر است) و ... آمالی که تجربه نشان داده در کوتاه مدت و میان مدت از بطن ِ انقلاب زاییده نمی‌شوند.

اگر عرصه سیاست را عرصه‌ای بدانیم که نیاز به نیروهای ِ تربیت‌یافته و بادانش و تجربه دارد. انقلاب امکان ِ بروز هیچ کدام از این ویژگی‌ها را نمی‌دهد. در انقلاب‌ها دست ِ بالا با کسانی ست که مطابق ِ میل ِ توده‌ی ِ مردم(عوام) ِ خشمگین سخن می‌گویند. توده‌ی ِ مردمی که تا پیش از انقلاب دستی در عرصه سیاست نداشتند و به خاطر ِ عواقب ِ سنگین چندان به سمت ِ سیاست و حتا دنبال کردن ِ اخبار ِ روزمره هم تمایلی نداشته‌اند.( جوک ِ تونسی در این روزها: تا پیش از این ده میلیون مفسر ِ ورزشی داشتیم، امروز ده میلیون مفسر ِ سیاسی داریم)

آیا اتفاقاتی که در مصر اتفاق می‌افتد را می‌توان انقلاب نامید؟ جمعیتی که در نزدیکی ِ یک میلیون در نوسان است آن هم در پایتختی 18 میلیونی. اگر بخواهیم انقلاب را به وقایعی مانند ِ انقلاب ِ 57 ایران اطلاق کنیم.

به نظر ِ من کاندیدا نشدن ِ حسنی مبارک در انتخابات ِ سپتامبر(شهریور) و در واقع پایان ِ دوران ِ حکومت ِ او می‌تواند فایده‌ی ِ مناسبی برای ِ حوادث ِ چند وقت ِ اخیر ِ مصر باشد. این هم از آثار ِ حضور ِ عوام است که چند دهه زیر ِ حکومت ِ حسنی مبارک به سر برده‌اند اما اکنون حاضر به تحمل ِ یک دوره‌ی ِ انتقالی چند ماهه نیستند.

فاصله چند ماهه نیز می تواند فرصت ِ مناسبی برای ِ تمرین ِ دموکراسی به معنای ِ داشتن ِ مطبوعات ِ آزاد، احزاب ِ مخالف و فعال و فعالیت‌های سیاسی مدنی باشد.

هم‌چنین پس از فروکش کردن ِ التهاب‌ها می توان سخنان و وعده‌های ِ راست و ناراست را تشخیص داد.

البته واضح است که باید تضمین‌ها و سازوکار مناسب برای تحقق ِ انتخاب ِ آزاد و شرکت نکردن ِ حسنی مبارک و شرکا را تعریف و اجرا  کرد.

سخن ِ البرادعی که می‌گوید بین ِ ما و حکومت ِ مبارک اعتماد وجود ندارد سخن ِ یک سیاست‌مدار نیست. اگر قرار بود «اعتماد» عامل ِ تعیین کننده در عرصه سیاست می‌بود این عرصه باید از مدت‌های پیش تعطیل می‌شد.

«بی‌اعتمادی» حتا عامل ِ بسیار مهمی در دموکراسی‌هاست. دموکراسی بر خلاف ِ ظاهرش خود دلیل ِ بی اعتمادی نسبت به نهاد ِ دولت و اشخاص و احزابی ست که دولت را در دست می‌گیرند. هنر آن‌جاست که از این بی‌اعتمادی‌ها به نتایج ِ مطلوب رسید.

آن‌چه امروز بخشی از مصر را  به قیام واداشته بیش از مبارک، میراث ِ مبارک است. مصر می‌تواند ابتدا از میراث ِ مبارک رها شود و سپس با اطمینان ِ خاطر ِزیاد مبارک را کنار بگذارد.

مصر می‌تواند به جای ِ یک جابه‌جائی ِ سمبلیک با سرنوشتی ناروشن، شرایط ِ سیاسی-اجتماعی و واقعیات ِ موجود را تغییر دهد و تغییر سمبلیک را به کمی بعدتر واگذارد.

*در سال‌های ِ اخیر بسیار گفته‌اند که دموکراسی در یونان ِ باستان با آن‌چه ما امروز دموکراسی می‌نامیم تفاوت دارد. دمو در زبان یونانی به معنای روستائیان و طبقه فرودستی بود که پس از پیروزی در جنگ با ایران زمام ِ اداره ِ امور را در شهرها(پولیس) به دست گرفتند. دموکراسی در جهان ِ امروز ترکیبی از دموکراسی و آریستوکراسی ست و بسیار نزدیک به آن چه که ارسطو در کتاب ِ سیاست به عنوان ِ حکومت ِ مطلوب عنوان می‌کند.

زمانی در گذشته دل‌و‌دماغ طنز نوشتن بود. پس از مدت‌ها چیزی به ذهن آمد که از نظرتان می‌گذرد.

یکی از مقامات ِ پایه بلند گفت:«با توجه به حوادث ِ گذشته و هم‌چنین هدفمندسازی یارانه‌ها، سقوط هواپیما، آلودگی هوا، خشک شدن دریاچه ارومیه، اعدام دسته جمعی شیرها و ... در یک اقدام ِ فوری-فوتی چندین تُن آجیل ِ مشکل‌گشا خریداری و ذخیره‌سازی شد.» وی در ادامه گفت:«با توجه به خالی بودن صندوق ذخیره‌ی ِ ارزی این چند تُن آجیل ِ مشکل‌گشا برای ِ خالی نبودن ِ عریضه در این صندوق جاسازی شده است. برداشت از این صندوق اکنون فقط از طریق ِ مصوبه‌ی ِ مجلس ممکن است و در زمان ِ مناسب بین ِ عموم ِ ملت ِ بزرگ ِ ایران توزیع خواهد شد.» وی از مردم تقاضا کرد پیش از خوردن  آجیل ِ مشکل گشا سه بار به سمت ِ راست و دو بار به سمت ِ چپ فوت کنند.

ایشان در پاسخ به این سوال که آیا بادام‌های ِ موجود در آجیل ِ مشکل‌گشا از چین وارد شده؟ گفت:«این شایعات ِ بی‌اساس به منظور ِ زیر ِ سوال بردن این طرح ِ بزرگ و ملی ساخته‌ی ِ ذهن ِ بیمار ِ دشمنان است. ما برای این که بی‌پایه بودن این ادعاها را ثابت کنیم در موسسه رویان تحقیقات ِ گسترده‌ای در حدود 1200 نفر-کاسه بر روی ِ آجیل ِ مشکل‌گشا با بادام ِ چینی انجام دادیم. نتایج نشان داد آجیل ِ مشکل‌گشا با بادام ِ چینی کارساز نیست و حتا نتوانست مشکلات ِ شخصی ِ یکی از محققان ِ همان موسسه را حل کند. اما پس از حذف ِ بادام ِ چینی و اضافه کردن بادام ِ ایرانی مشکل ِ آن محقق ِ جوان به طور ِ کامل حل شد.

اکنون بسیاری از کشورهای ِ دنیا با ما تماس می گیرند و درخواست ِ ارسال ِ آجیل ِ مشکل گشا برای ِ حل ِ مسائل ِ داخلی شان می‌کنند. آخرین نمونه‌ی ِ آن زین‌العابدین بن‌علی از تونس بود که به علت دست‌نشانده بودن ِ وی از ارسال ِ آجیل ِ مشکل‌گشا خودداری کردیم و همه دیدند چه شد. هم اکنون کشورهای استرالیا،اسپانیا، پرتغال، یونان، لبنان و ... درخواست کرده اند که در حال ِ بررسی می باشیم.»

وی در پایان گفت:«با توزیع ِ این آجیل ِ مشکل‌گشا ایران پیشرفته‌ترین کشور ِ دنیا خواهد شد و چند هزار کیلومتر ِ دیگر از سایر ِ کشورها فاصله خواهد گرفت.

از همه‌ی ِ مردم می‌خواهم مواظب باشند این آجیل ِ مشکل‌گشا با آجیل ِ شب ِ یلدا و عید ِ نوروز قاطی نشود.»